رقدرت بر تسليم مورد معامله(2)
رقدرت بر تسليم مورد معامله(2)
نويسنده:دكتر مهدي شهيدي
فقدان مطلق يا نسبي قدرت
1 . طرح مسأله
منظور اين است كه آيا منحصراً معامله هنگامي باطل است كه تسليم مورد معامله براي هيچ كس مقدور نباشد يا آنكه در صورتي هم كه فقط نسبت به طرفين معامله غير مقدور باشد ولي نسبت به اشخاص ديگر مقدور باشد ، باز معامله باطل خواهد بود ؟ مانند آنكه شخصي مزرعة خود را به ديگري بفروشد در حالي كه شخص ثالثي آن را غصب كرده است ، بطوريكه نه فروشنده قادر به استرداد آن از غصب و تسليم آن به خريدار است و نه خريدار قدرت برتسلّم و تصرّف در آن را دارد .
2 . نظر فقهي
3 . در حقوق فرانسه
حقوقدانان فرانسوي بطلان عقد را بر اثر فقدان مطلق قدرت بر تسليم از طريق فقدان موضوع معامله توجيه مي كنند ، زيرا چنين عقدي در حقيقت مورد معامله ندارد .
عدم بطلان عقد ، به علت فقدان نسبي قدرت بر تسليم ، مقتضاي اصل كلّي ثبات قرار دادها و استحكام روابط معاملاتي است ، كه ايجاب مي كند مادام كه راهي براي اجراي مفاد عقد قابل تصوّر است ، معامله دستخوش بي اعتباري نگردد . حقوقدانان مزبور استدلال مي كنند كه وقتي تسليم و يا انجام مورد معامله نسبت به اشخاصي ديگر مقدور باشد ، معامله كننده متعهد است مورد معامله را از طريق اين اشخاص به طرف ديگر تسليم كند . بدين جهت دادگاه پاريس از صدور رأي بر بطلان قرار دادي كه به موجب آن نقاشي در برابر طرف ديگر متعهد شده است تابلويي را ترسيم كند و از انجام اين عمل به عذر اينكه ديگر قادر به ترسيم تابلو نيست امتناع نموده ، خودداري كرده است به اين استدلال كه انجام مورد معامله به وسيلة نقّاشان ديگر غير مقدور نيست .
4 . نقد بر رويّة قضايي فوق
بنا بر اين مراتب بالا منظور از فقدان نسبي قدرت ، به عنوان سبب بطلان عقد ، اين است كه تسليم مورد معامله بوسيلة متعهد نه شخصاً و نه از طريق توسّل به ديگري غير مقدور باشد ، ولي نسبت به اشخاص ديگر ، اگر بخواهند ، مقدور و ممكن باشد .
5 . در حقوق ايران
نتيجه
معمول است كه در قرار دادهاي ازدواج ، مبلغ مهر رقم سنگيني را تشكيل مي دهد كه به هيچ وجه با وضع اقتصادي و امكانات مالي زوج تناسب ندارد . هر چند خوشبختانه امروز اين نوع ازدواجها به علّت پيشرفت آگاهي و شناخت بهتر واقعيّات زندگي اجتماعي رو به كاهش نهاده است ، ولي با اين حال ، هنوز در تعدادي قرار دادهاي ازدواج مهر . مبلغ بسيار گزاف و سنگيني را ، بخصوص در مقايسه با دارايي و درآمد زوج ، تشكيل مي دهد .
با توجه به مطالبي كه به اختصار در اين مقاله آمد به وضوح ميتوان دريافت كه تعهد مربوطبه مهريه هاي سنگين ، در صورتي كه بيش از امكانات مالي زوج باشد ، خالي از اشكال نيست ؛ زيرا مثلاً تعهّد مهرية يك ميليون توماني ، نسبت به زوجي كه تمام دارايي اش از رقم يكصد هزار تومان و درآمدش از مبلغ چند هزار تومان در ماه تجاوز نمي كند ( چنانكه موارد آن عملاً بسيار ديده شده است ) تعهدي است كه ايفاي آن عادتاً غير مقدور است و در نتيجه خود تعهد به علت عدم قدرت بر تسليم نمي تواند اعتبار داشته باشد . هر چند عده اي از فقها تصريح كرده اند كه تمكّن فعلي زوج نسبت به پرداخت مهر صحت عقد نيست . و بر اين امر نيز ادعاياجماع كرده اند ، ولي همچنانكه معلوم است در مورد بحث ، با در نظر گرفتن شرايط مالي زوج ، نه تنها تأدية مبلغ مهر فعلاً غير مقدور است بلكه در زمان آينده نيز عادتاً امكان نخواهد داشت .
منبع:www.lawnet.ir
/ج
تازه های مقالات
ارسال نظر
در ارسال نظر شما خطایی رخ داده است
کاربر گرامی، ضمن تشکر از شما نظر شما با موفقیت ثبت گردید. و پس از تائید در فهرست نظرات نمایش داده می شود
نام :
ایمیل :
نظرات کاربران
{{Fullname}} {{Creationdate}}
{{Body}}